Motocykle zabytkowe, Vintage motorcycles, Oldtimer-Motorräder
Motocykle zabytkowe, Vintage motorcycles, Oldtimer-Motorräder
Projekt Dynamo D I, jest kolejną pozycją w szerokiej gamie zamienników oryginalnych prądnic motocykli zabytkowych. Oferowane przez nas Dynama w wersjach 6 oraz 12V sprawdziły się w praktyce w wielu markach motocykli angielskich, co zaowocowało pełną gamą Dynam typu L. Dynama sprawdzają się również w motocyklach niemieckich, polskich (Junak), a także produkcji CCCP, z powodzeniem zastępując oryginalne prądnice.
Zamiennika prądnicy poszukiwali też posiadacze motocykli Indian. Nawiązali z nami kontakt dostarczając wzory oryginalnej prądnicy oraz wytyczne, które przyszłe DYNAMO D I miałoby spełniać. Tu słowo uznania należy się fanowi tej marki Marcinowi Pendowskiemu, który z wielkim zaangażowaniem wspierał mnie w tym projekcie udzielając szczerego wsparcia oraz wzorów z przymiarkami na jego motocyklu.
Bazując na kilkuletnim doświadczeniu podjęliśmy wyzwanie i rozpoczęliśmy prace nad zbudowaniem urządzenia, które miało spełniać następujące wytyczne:
Dotychczas opracowany przez nas rdzeń z przesunięciem ½ cala nie mógł być zastosowany do tego projektu. Prace należało rozpocząć od zaprojektowania od nowa rdzenia oraz całej konstrukcji, spełniającej wyżej wymienione założenia.
Bazując na wymiarach oryginalnej prądnicy oraz uzyskiwanych w praktyce zakresów obrotów, zaprojektowany został zespół rdzeń/wirnik, który trafił do testów na stół probierczy. Oczywiście, jak to bywa w takich przypadkach, pierwsze prototypy nie spełniały w pełni naszych oczekiwań. Dały jednak obraz sytuacji, oraz dane, w którym kierunku należy zmierzać, aby urządzenie uzyskało odpowiednie parametry prądowe w zadanych zakresach obrotów. Po pięciu przebudowach otrzymaliśmy docelowy projekt urządzenia spełniającego wszystkie założenia.
Mając już urządzenie wytwarzające prąd nadaliśmy mu kształt i wygląd zgodny z oryginalną prądnicą Indiana marki Auto – Lite. Nasze urządzenie co do większości wymiarów jest zgodne z oryginalną prądnicą oraz bardzo zbliżone do jej oryginalnego wyglądu. Obudowa regulatora napięcia jest stylizowana na wygląd oryginalnej jednak z powodu konieczności zmieszczenia w niej naszego rozwiązania regulatora została odpowiednio zmodyfikowana. Uprzedzając już pytania o możliwość zastosowania naszego regulatora do oryginalnych prądnic informuję, że jest to absolutnie nie możliwe gdyż nasze urządzenie nie jest prądnicą szczotkową.
| Parametr | wersja 12V | wersja 6V |
|---|---|---|
| Napięcie nominalne | 12V | 6V |
| Moc maksymalna | 150W | 80W |
| Polaryzacja | (-) na masie | (-) na masie |
| Napięcie bez obciążenia | 14,4V (1200obr/min) | 7,2V (1200obr/min) |
| Napięcie z obciążeniem | 14,4V (80W 1500obr/min) | 7,2V (50W 1200obr/min) |
| Średnica zewnętrzna korpusu | 95,4mm | 95,4mm |
| Długość korpusu | 196mm | 196mm |
Korpus ma wymiary zewnętrzne odpowiadające oryginalnej prądnicy. Składa się z rury o średnicy 90.5mm oraz dwóch odlewanych dekli na wzór oryginalnych prądnicy Auto – Lite ze zmianami potrzebnymi do zaadoptowania wewnątrz naszych rozwiązań. Na korpusie w tylnej części zamontowana jest opaska wykonana w podobnej stylizacji wizualnej.
Wirnik wykonaliśmy ze stożkiem według oryginalnego wzoru dzięki czemu można zamontować na nim koła pasowe oraz zębate naszej produkcji jak również oryginalne.
Wirnik wykonano ze stali o podniesionych parametrach, oraz poddano go obróbce cieplno-chemicznej. Osadzone są na nim magnesy neodymowe przystosowane do pracy w temperaturze do 150°C. Po przeprowadzeniu prób zaobserwowaliśmy, że temperatura urządzenia nie przekracza temperatury bloku silnika, czyli przeciętnie około 50-60°C. Zakładając, że w upalny letni dzień, przy znacznym obciążeniu silnika może maksymalnie osiągnąć temperaturę około 80°C mamy zapewniony znaczny zapas wytrzymałości temperaturowej magnesów.
Aby osiągnąć odpowiednią moc urządzenia zastosowaliśmy magnesy neodymowe, które stawiają opór w czasie obracania wirnikiem. Uprzedzając pytania, wirnik w czasie obrotu przeskakuje w charakterystyczny sposób, w odróżnieniu od obracania wirnikiem prądnicy, która nie jest wzbudzona. Wzbudzona prądnica, która produkowałaby podobną moc jak Dynamo, stawiałaby taki sam opór na wirniku.
Urządzenie nie ma szczotek, które są źródłem problemów i awarii w prądnicy tradycyjnej.
Założyliśmy, że moc 150W pokryje z dużym zapasem zapotrzebowanie wszelkich odbiorników w motocyklu.
Regulator napięcia naszej produkcji umieszczony jest w obudowie stylizowanej na oryginalnym wyglądzie regulatora Auto – Lite jednak jest trochę większy. Co jest spowodowane szeregiem różnych rozwiązań, które technicznie wymaga nasze urządzenie.
Dynamo D I pasuje do następujących modeli motocykli marki Indian.
| Model motocykla | Lata produkcji |
| Indian Chief | 1946 – 1953 |
| Indian Scout | 1942 – 1952 |
| Indian Sport Scout | 1934 – 1942 |
| Indian Chief Roadmaster | 1947 – 1948 |
| Indian Chief Roadmaster | 1950 – 1953 |
Regulator napięcia naszej konstrukcji działa na innej zasadzie niż większość dostępnych na rynku, które w przypadku przekroczenia progu ładowania zwierają uzwojenie stojanów, powodując maksymalny opór dla urządzenia i grzejąc uzwojenie, co w dłuższym odcinku czasu prowadzi do jego uszkodzenia.
Nasze rozwiązanie odłącza uzwojenia w przypadku nie wykorzystywania mocy. Dostraja się automatycznie do zadanego poboru. Najprościej rzecz ujmując, jeżeli urządzenie obciążone jest 10W, to tylko tyle produkuje, bez przegrzewania uzwojeń rdzenia. W przypadku zwiększenia zapotrzebowania regulator dostraja moc produkowaną przez Dynamo.
Regulator jest przykręcany do opaski a wyjścia przewodów fazowych dokręcane do listwy pod pokrywą regulatora można wykonać samodzielnie w przypadku wymiany regulatora na nowy bądź innej polaryzacji. Dzięki czemu urządzenie można modernizować z 6 V na 12 V jak i odwrotnie dokupując dodatkowy regulator napięcia. Tabliczki koloru zielonego w myśl zasady amerykańskiej motoryzacji sygnalizują napięcia 12 V, natomiast wersje 6 V mają kolor czerwony.
Akumulator należy dobierać tak by jego pojemność była dopasowana do maksymalnej mocy dynama. Przyjętą ogólnie zasadą jest dobranie pojemności mierzonej w amperogodzinach (Ah) jako jednej dziesiątej mocy urządzenia (w przypadku wersji 6V z tendencją na plus):
Z nowym regulatorem napięcia można łączyć wszystkie rodzaje akumulatorów z wyjątkiem baterii żelowych. Należy rozróżnić pojęcie akumulator motocyklowy żelowy, od pojęcia bateria żelowa stosowana np. w instalacjach alarmowych. Tu wiele osób popełnia błąd kupując baterię żelową jako akumulator.
W praktyce obecnie najlepiej sprawdzają się akumulatory litowo-jonowe lub kwasowo-ołowiowe w technologii AGM (Absorbent Glass Mat – szklana mata absorpcyjna). Oczywiście można też stosować tradycyjne akumulatory kwasowo-ołowiowe dobrych marek. Z własnego doświadczenia mogę polecić sprawdzony w okresie ponad trzech lat akumulator litowo-jonowy firmy Moretti.
Z naszych obserwacji wynika, że producenci tradycyjnych akumulatorów kwasowych kierują się zasadą “rocznej przydatności produktu”. Zdarzało nam się zaobserwować, że nowy akumulator kwasowy pracował ok 1 rok w normalnych warunkach w motocyklu i tyle samo zachowywał sprawność zapasowy, stojący na półce i podpięty pod typową ładowarkę podtrzymującą. Jak się okazało oba padły mniej więcej po roku. Wniosek był taki, że czy używa się tych akumulatorów, czy stoją na półce ich trwałość jest mniej więcej taka sama. Po upływie pewnego czasu padają z dnia na dzień i są do wyrzucenia. Podobne doświadczenia zgłaszali nam też klienci.
Należy też wspomnieć o drganiach, którym poddany jest akumulator zamontowany w Harleyu. Akumulatory z niższej półki mogą nie wytrzymać drgań. Cele w akumulatorze potrafią się urwać lub pęknąć powodując natychmiastowe uszkodzenie akumulatora. Akumulatory litowo-jonowe i kwasowo-ołowiowe w technologii AGM z racji ich konstrukcji są odporniejsze.
Dynamo HD ma wybudowany elektroniczny regulator napięcia:
(1) Należy przeczytać uważnie kartę gwarancyjną.
(2) Schemat podłączenia urządzenia jest kompatybilny z oryginalnym schematem poszczególnych motocykli marki Indian. Wystarczy poprawnie podłączyć przewód ( + ) do odpowiednio oznaczonego zacisku oraz zapewnić poprawnej połączenie bieguna ( – ) do masy – obudowy urządzenia Dynamo D I jak pokazane jest na rysunku.
(3) Akumulator przeznaczony do współpracy z dynamem min. 10Ah w wersji 12V (8Ah w wersji 6V).
W żadnym wypadku nie stosować baterii żelowych używanych np. do zasilania domowych instalacji alarmowych.
W przypadku tradycyjnego akumulatora należy zamontować rurkę odprowadzającą opary elektrolitu z wylotem poniżej rantu błotnika tylnego.
(4) Urządzenie pracuje z MINUSEM (-) na masie. Słupek akumulatora oznaczony jako biegun ujemny (-) należy połączyć przewodem minimum 1.5mm2 z karoserią motocykla. Przewód powinien mieć zarobione miedziane lub mosiężne końcówki, najlepiej dodatkowo zalutowane w miejscu połączenia z przewodem.
(5) Dynamo D I ma biegun ujemy podłączony do obudowy urządzenia. Należy sprawdzić czy korpus urządzenia ma stabilne połączenie masy z karoserią motocykla.
(6) Przewód ( – ) dla kontrolki ładowania jest masą – biegunem (-) dla kontrolki ładowania wskazanym na rysunku.
(7) W przypadku braku kontrolki urządzenie nie wymaga żadnych innych podłączeń, wskazania sygnalizacji ładowania spełnia Amperomierz wbudowany w konsoli motocykla.
Po prawidłowym podłączeniu kontrolka ładowania zasilona przewodem (+) z drugiej strony powinna się świecić.
UWAGA: Kontrolka zaświeci się (będzie działać poprawnie) tylko wtedy gdy akumulator jest podłączony, minus na masie (czytaj pkt. 4). W przypadku zamiany biegunów akumulatora (–) na konfigurację (+) na masie, regulator napięcia może zostać trwale uszkodzony, czego nie obejmuje gwarancja!
Kontrolka ładowania nie zaświeci się gdy:
Prawidłowe działanie obwodu można sprawdzić dotykając końcem przewodu F do obudowy Dynama D I. Układ kontrolki biegu jałowego można sprawdzić poprzez dotknięcie przewodem do masy motocykla, kontrolka powinna się zaświecić. Jeżeli tak się nie dzieje, należy szukać przyczyn w samej oprawie kontrolki lub podłączeniach w lampie.
W przypadku nie działania kontrolki, szukanie usterki zacząć od sprawdzenia żarówki, montowanej w kontrolce biegu jałowego.
(8) Dynamo jest zamiennikiem oryginalnej prądnicy i jest montowane dokładnie według zasad prawidłowego montażu oryginalnej prądnicy.
Poprawnym zakresem pracy instalacji jest takie dobranie odbiorników, aby suma ich mocy stanowiła 80% mocy znamionowej dynama, pozostawiając 20% na ładowanie akumulatora.
| odbiornik | wersja 12V | wersja 6V |
|---|---|---|
| Lampa przednia światło drogowe/mijana | max 60W/55W | max 35W/35W |
| Światło pozycyjne przednie | 5W | 2W |
| Światło pozycyjne tylne | 5W zastosowanie większej żarówki może powodować z czasem topienie się klosza lampy | 3W |
| Światło stop | max 10W | 5W |
| Oświetlenie licznika | 2W | 2W |
| Kontrolki ładowania i luzu | 2W | 2W |
| Sygnał dźwiękowy | dowolny 12V, można stosować oryginalny sygnał 6V | dowolny 6V |
| Bezpiecznik zabezpieczający instalację | 15A | 15A |
